Słupsk

4 marca obchodzimy Światowy Dzień Otyłości. Inicjatywa ta ma nam przypominać, że otyłość to jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych naszych czasów, dlatego tak ważne jest, by mówić głośno nie tylko o skali problemu, ale przede wszystkim o profilaktyce
i metodach walki z tą chorobą.

Według raportu WHO z 2022 roku, problem otyłości dotyka już 9 milionów dorosłych Polaków i aż 800 milionów ludzi na całym świecie. Za tymi liczbami kryją się realne konsekwencje zdrowotne, które obniżają jakość i skracają długość życia.

Czym właściwie jest otyłość?

Otyłość to stan, w którym w organizmie dochodzi do nadmiernego i nieprawidłowego gromadzenia tkanki tłuszczowej. Mówimy o niej, gdy udział tkanki tłuszczowej przekracza 30% prawidłowej masy ciała u kobiet i 25% u mężczyzn.

Podstawowym narzędziem diagnostycznym jest powszechnie znany wskaźnik masy ciała (BMI).

Wartość wskaźnika BMI mieszcząca się:

• w przedziale 18,5–24,9 - prawidłowa masa ciała,
• poniżej 18,5 – niedowaga,
• w przedziale 25–29,9 – nadwaga
• powyżej 30 – otyłość.

Wyróżniamy stopnie otyłości:

• I stopień - wskaźnik BMI mieści się w przedziale 30–34,9 kg/m²,,
• II stopień otyłości, gdy BMI mieści się w przedziale 35–39,9 kg/m² i III stopień otyłości odpowiada BMI wynoszącemu przynajmniej 40 kg/m².

Wartość wskaźnika BMI to nie wszystko. Kluczowe znaczenie ma nie tylko ilość, ale i rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, zwłaszcza tłuszczu trzewnego (wisceralnego), który otacza narządy wewnętrzne. To właśnie on jest głównym winowajcą groźnych powikłań.

Rodzaje otyłości:

W zależności od rozmieszczenia tkanki tłuszczowej wyróżniamy dwa główne typy otyłości:

1. Otyłość brzuszna (typu „jabłko”): To najgroźniejszy dla zdrowia typ, w którym tłuszcz gromadzi się w okolicy brzucha.O zwiększonym ryzyku metabolicznym świadczy obwód talii powyżej
   88 cm u kobiet i 102 cm u mężczyzn.
2. Otyłość pośladkowo-udowa (typu „gruszka”): Tłuszcz odkłada się głównie na biodrach i udach. Jest mniej groźna dla zdrowia metabolicznego. Do jej oceny przydatny jest wskaźnik WHR (stosunek obwodu talii do obwodu bioder), który powinien wynosić mniej niż 0,8 u kobiet i mniej niż 1,0 u mężczyzn.

Skąd się bierze otyłość? 

Otyłość jest chorobą złożoną i wieloczynnikową. Rzadko kiedy można wskazać jedną, jedyną przyczynę. 

Do najważniejszych przyczyn należą:

• Nawyki żywieniowe: dieta bogata w wysoko przetworzoną żywność, cukry proste i niezdrowe tłuszcze, przy jednoczesnym niedoborze warzyw i błonnika.
• Styl życia: niska aktywność fizyczna, praca siedząca i spędzanie wolnego czasu przed ekranem.
• Czynniki środowiskowe: nawyki żywieniowe wyniesione z domu, brak dostępu do zdrowej i niedrogiej żywności, utrudniona możliwość uprawiania sportu.
• Stosowane leki: niektóre leki przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe, steroidy, a także insulina mogą sprzyjać przybieraniu na wadze.
• Predyspozycje genetyczne i hormonalne: skłonność do tycia może być dziedziczona, a niektóre choroby hormonalne (np. niedoczynność tarczycy) zaburzają metabolizm.
• Czynniki psychologiczne: jedzenie emocjonalne jako sposób na radzenie sobie ze stresem, nudą czy smutkiem.

Skutki nieleczonej otyłości:

Im wyższy stopień otyłości i im więcej niebezpiecznego tłuszczu trzewnego, tym większe ryzyko rozwoju poważnych chorób współistniejących, m.in.:

• Cukrzycy typu 2,
• Nadciśnienia tętniczego i miażdżycy,
• Chorób serca i układu krążenia (np. zawał, udar, zakrzepica),
• Niealkoholowego stłuszczenia wątroby i kamicy żółciowej,
• Chorób zwyrodnieniowych stawów,
• Zespołu bezdechu sennego,
• Zwiększonego ryzyka wystąpienia niektórych nowotworów.

Jak walczyć z otyłością?  Ogólne zasady postępowania:

Podstawą walki z otyłością jest przede wszystkim profilaktyka. Jeśli jednak choroba już wystąpi, konieczne jest kompleksowe i długofalowe leczenie.

• Zbilansowana dieta — ograniczenie nadmiaru energii, cukrów prostych i tłuszczów nasyconych, zwiększenie udziału warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i źródeł białka o niskiej zawartości tłuszczu.
• Regularna aktywność fizyczna — codzienna aktywność ruchowa dostosowana do możliwości, dążenie do co najmniej umiarkowanej aktywności przez większość dni tygodnia.
• Modyfikacje środowiskowe — tworzenie warunków sprzyjających zdrowemu żywieniu i aktywności w domu, pracy i szkole.
• Wsparcie psychologiczne — praca nad nawykami, radzenie sobie ze stresem i emocjonalnym jedzeniem.
• Monitorowanie stanu zdrowia — regularne badania i konsultacje z lekarzem, szczególnie przy współistniejących chorobach przewlekłych.

Pamiętajmy, że otyłość to choroba, którą można i należy leczyć. Nie bójmy się szukać pomocy i rozmawiać o swoich problemach. Wiedza i świadomość to pierwszy krok do zmiany.

Więcej informacji na stronie: https://ootylosci.pl/