Słupsk

W dniach 17-21 listopada 2025 roku odbyła się wizyta studyjna włodarzy miast, które zakwalifikowały się do wsparcia w ramach Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. Delegaci zwiedzili szwajcarskie miasta Fribourg i Murten. Dla naszego miasta dostęp do tych funduszy oraz bezpośrednia współpraca ze szwajcarskim partnerem otwierają drogę do realizacji kluczowych inwestycji i wdrożenia nowoczesnych rozwiązań miejskich. Nasze miasto reprezentowała Pani Marta Makuch – Zastępczyni Prezydentki Miasta Słupska.

Podczas wizyty delegacja miała okazję zgłębić szereg dobrych praktyk z zakresu zarządzania miastami w Szwajcarii. W ramach wizyty odbyły się spotkania z burmistrzami oraz urzędnikami, podczas których omówione zostały strategiczne kierunki rozwoju, polityka społeczna, w tym strategie „Wczesne dzieciństwo” i „Seniorzy”, a także model integracji i zarządzania migracją. Wymiana doświadczeń w tych obszarach stanowi ogromną inspirację do tworzenia bardziej spójnej i przyjaznej społeczności.

Kolejnym istotnym punktem wizyty było zapoznanie się ze szwajcarskimi rozwiązaniami w dziedzinie energii odnawialnej i efektywności energetycznej. Prezentacje na temat lokalnego ciepłownictwa, partycypacyjnych projektów solarnych oraz wizyta w innowacyjnej dzielnicy BlueFactory umożliwiły przedstawicielom miast-finalistów Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy, zapoznanie się ze sposobami łączenia rozwoju gospodarczego z troską o środowisko.

W programie nie zabrakło również tematów związanych z edukacją zawodową, turystyką i kulturą. Wizyta w centrum kształcenia zawodowego w Murten oraz poznanie tamtejszych modeli współpracy z lokalnym rynkiem pracy przyniosły cenne wnioski dla rozwoju słupskiego szkolnictwa zawodowego. Ponadto, wymiana doświadczeń w zakresie gospodarki ściekowej i odzysku energii pokazała, jak skutecznie Szwajcarzy zarządzają zasobami komunalnymi na poziomie międzygminnym.

Wizyta była wyjątkową okazja, by nawiązać trwałe relacje partnerskie i bezpośrednio przenieść sprawdzone, szwajcarskie rozwiązania na grunt naszego miasta. Wymiana wiedzy i doświadczeń w tak kluczowych dziedzinach z pewnością przyczyni się do przyspieszenia rozwoju Słupska i poprawy naszej jakości życia.

Aarau – małe miasto, duża odpowiedzialność

Aarau, 21-tysięczne miasto w regionie liczącym ponad 200 tys. mieszkańców, już od pierwszych spotkań pokazywało, jak ważne jest długofalowe planowanie i oparcie rozwoju na zaangażowaniu mieszkańców. Lokalna Fundacja Promocji Aarau oraz władze miasta przedstawiły założenia strategii Aarau 2034, współtworzonej przez 300 wylosowanych mieszkańców. Partycypacja nie jest tam „projektem”, ale standardem – mieszkańcy współdecydują, a potem rozliczają realizację. System referendalny, stosowany jest również na poziomie samorządowym, co daje mocne podstawy polityczne dla zatwierdzonych decyzji.

Silnym akcentem wizyty była strategia adaptacji do zmian klimatu. Aarau walczy z upałami i deficytem zieleni poprzez mapowanie wysp ciepła, odbetonowywanie przestrzeni, nowe nasadzenia drzew oraz współpracę z właścicielami prywatnych działek. Klimat to temat polityczny – lokalne referendum z 2025 r. dało zielone światło dla wzmożonych działań w tym kierunku.

Szczególne wrażenie na uczestnikach wyjazdu zrobiło podejście miasta do usług społecznych – elastyczne, osadzone w dzielnicach, skoncentrowane na prewencji a nie reagowaniu na kryzysy, oparte na specjalistach pracujących często na część etatu. W centrum uwagi są rodziny, młodzież, seniorzy i migranci. Uczestnicy odwiedzili m.in. Centrum Rodzinne Aarau Nord, miejsce otwarte, prowadzone w duchu prewencji i wzmacniania rodzicielstwa, a także poznali projekt mobilnej pracy z seniorami (MoA), który przeciwdziała samotności i wspiera samodzielność osób starszych.

Berno – mobilność jako recepta na wysoką jakość życia

Berno, stolica Szwajcarii, postawiło na model miasta przyjaznego mieszkańcom, a nie samochodom. Lokalne władze zaprezentowały długofalową politykę mobilności opartą na transporcie publicznym, ruchu pieszym i rowerowym.

Berno od lat konsekwentnie buduje markę „Velo Hauptstadt” – rowerowej stolicy. Uczestnicy wizyty zobaczyli m.in. rozbudowaną sieć tras, system roweru miejskiego z 180 stacjami, programy dotacji do rowerów cargo czy liczne działania edukacyjne i festyny rowerowe. Jednocześnie miasto mocno ogranicza hulajnogi elektryczne w centrum, dbając o bezpieczeństwo pieszych.

Duże wrażenie zrobiły również strefy spotkań i odzyskiwanie ulic dla ludzi. Plac przed parlamentem, jeszcze 20 lat temu będący parkingiem, jest dziś przestrzenią publiczną o wysokiej jakości. Berno chętnie stosuje pilotaże – malowanie ulic, tymczasowe zmiany organizacji ruchu, mikrointerwencje w okolicach szkół – a ostateczne decyzje zapadają dopiero po konsultacjach z mieszkańcami.

Wizyta odbyła się w ramach projektu „Przyszłość w Równowadze. Wspólnie ze Szwajcarią dla lepszego i bezpiecznego Słupska” w ramach Polsko-Szwajcarskiego Programu Rozwoju Miast finansowanego z Drugiej Edycji Szwajcarskiej Pomocy Finansowej dla wybranych Państw Członkowskich Unii Europejskiej. Przypominamy, że Nasze miasto znalazło się wśród najlepiej ocenionych projektów w Polsce, zajmując 10. miejsce na 119 zgłoszonych miast (spośród 139 uprawnionych).

Jest to bardzo ambitny projekt na imponującą kwotę 79 971 744,79 zł, z czego 76 284 317,53 zł stanowić będzie dofinansowanie. W ramach partnerstwa z Miastem Ustka środki zostaną przeznaczone na poprawę jakości życia mieszkańców obu miast. Więcej o projekcie pod adresem https://www.slupsk.pl/ratusz/szwajcarsko-polski-program-wspolpracy 

Zdjęcia pochodzą ze strony Związku Miast Polskich na Facebook i publikujemy je dzięki ich uprzejmości. Więcej informacji na temat wizyty studyjnej znajduje się na stronie Polsko-Szwajcarskiego Programu Miast pod adresem: https://wsparciemiast.pl/aarau-i-berno-szwajcarskie-inspiracje/

_________________________________________________________________________________________________

From November 17 to 21, 2025, a study visit took place for the mayors of cities that qualified for support under the Swiss-Polish Cooperation Programme. The delegates visited the Swiss cities of Fribourg and Murten. For our city, access to these funds and direct cooperation with a Swiss partner pave the way for implementing key investments and deploying modern urban solutions. Our city was represented by Ms. Marta Makuch – Deputy Mayor of Słupsk.

During the visit, the delegation had the opportunity to explore a range of good practices in city management in Switzerland. The visit included meetings with mayors and municipal officials, during which strategic development directions, social policy – including the "Early Childhood" and "Seniors" strategies – as well as integration and migration management models were discussed. The exchange of experiences in these areas provides immense inspiration for building a more cohesive and community-friendly city.

Another key point of the visit was familiarization with Swiss solutions in the field of renewable energy and energy efficiency. Presentations on local district heating, participatory solar projects, and a visit to the innovative BlueFactory district enabled representatives of the cities shortlisted for the Swiss-Polish Cooperation Programme to learn about ways of combining economic development with environmental care.

The programme also covered topics related to vocational education, tourism, and culture. A visit to the vocational training center in Murten and learning about their models of cooperation with the local labor market yielded valuable insights for the development of vocational education in Słupsk. Furthermore, the exchange of experiences in wastewater management and energy recovery demonstrated how effectively the Swiss manage municipal resources at an inter-municipal level.

The visit was a unique opportunity to establish lasting partnership relations and directly transfer proven Swiss solutions to our city. The exchange of knowledge and experiences in such key areas will certainly contribute to accelerating the development of Słupsk and improving our quality of life.

Aarau – A Small City, Major Responsibility

Aarau, a city of 21,000 in a region of over 200,000 inhabitants, demonstrated from the very first meetings the importance of long-term planning and basing development on citizen engagement. The local Aarau Promotion Foundation and city authorities presented the framework of the Aarau 2034 strategy, co-created by 300 randomly selected residents. Participation there is not a "project" but a standard – residents co-decide and later hold the authorities accountable for implementation. The referendum system, also applied at the municipal level, provides a strong political foundation for approved decisions.

A strong focus of the visit was the climate change adaptation strategy. Aarau combats heat and green space deficits by mapping heat islands, de-paving surfaces, implementing new tree plantings, and cooperating with private landowners. Climate is a political issue – a local referendum in 2025 gave the green light for intensified actions in this direction.

The city's approach to social services made a particularly strong impression on the participants – flexible, neighborhood-based, focused on prevention rather than crisis response, and relying on specialists often working part-time. The focus is on families, youth, seniors, and migrants. Participants visited, among others, the Aarau Nord Family Center, an open space run in the spirit of prevention and strengthening parenting, and learned about the mobile senior outreach project (MoA), which combats loneliness and supports the independence of the elderly.

Bern – Mobility as a Prescription for a High Quality of Life

Bern, the capital of Switzerland, has adopted a model of a city friendly to its residents, not cars. Local authorities presented a long-term mobility policy based on public transport, walking, and cycling.

Bern has for years consistently built its brand as the "Velo Hauptstadt" – the cycling capital. Visit participants saw, among other things, an extensive network of routes, a city bike-sharing system with 180 stations, subsidy programs for cargo bikes, and numerous educational campaigns and cycling festivals. Simultaneously, the city strongly restricts electric scooters in the center, prioritizing pedestrian safety.

Meeting zones and reclaiming streets for people also made a significant impression. The square in front of the parliament, which was a parking lot just 20 years ago, is now a high-quality public space. Bern readily employs pilot schemes – street painting, temporary traffic organization changes, micro-interventions around schools – with final decisions made only after consultations with residents.

The visit was carried out as part of the project "Future in Balance. Together with Switzerland for a Better and Safer Słupsk" within the Polish-Swiss Urban Development Programme, financed from the Second Edition of Swiss Financial Assistance for Selected Member States of the European Union. We remind you that our city was among the highest-rated projects in Poland, ranking 10th out of 119 submitted cities (out of 139 eligible).

This is a very ambitious project with an impressive amount of PLN 79,971,744.79, of which PLN 76,284,317.53 will be co-financing. Within the partnership with the City of Ustka, the funds will be allocated to improving the quality of life for residents of both cities. More about the project can be found at: https://www.slupsk.pl/ratusz/szwajcarsko-polski-program-wspolpracy

The photos come from the Polish Cities Association's Facebook page and are published courtesy of their permission.  For more information about the study visit, please visit the Polish-Swiss Urban Programme website at: https://wsparciemiast.pl/aarau-i-berno-szwajcarskie-inspiracje/