Słupsk

Każdego roku 14 listopada obchodzimy Światowy Dzień Cukrzycy. Data ta nie jest przypadkowa. Została ustanowiona w 1991 roku przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną (IDF), przy wsparciu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), na pamiątkę urodzin Fredericka Bantinga – współodkrywcy insuliny.

Głównym celem tego dnia jest zwiększanie świadomości na temat cukrzycy, jej objawów, czynników ryzyka, leczenia oraz sposobów zapobiegania powikłaniom.

Jak rozwija się cukrzyca i dlaczego jest niebezpieczna?

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, w której dochodzi do podwyższenia poziomu glukozy (cukru) we krwi. Przyczyną jest zaburzone wydzielanie insuliny przez trzustkę, nieprawidłowe działanie tego hormonu lub oba te mechanizmy jednocześnie. Insulina odpowiada 
za regulowanie poziomu glukozy we krwi i umożliwia jej wykorzystywanie przez komórki organizmu.

Najczęściej występują cukrzyca typu 1 i typu 2. Cukrzyca typu 1 ma podłoże autoimmunologiczne – układ odpornościowy niszczy komórki trzustki produkujące insulinę. Natomiast cukrzyca typu 2 rozwija się najczęściej w wyniku insulinooporności, czyli zmniejszonej wrażliwości komórek organizmu na działanie insuliny, oraz stopniowo pogarszającej się zdolności trzustki do jej produkcji.

Szczególnie często występuje cukrzyca typu 2, której rozwojowi sprzyjają m.in. nadmierna masa ciała, mała aktywność fizyczna, nieprawidłowe nawyki żywieniowe, predyspozycje genetyczne oraz wiek. Jest ona zaliczana do chorób cywilizacyjnych, ponieważ jej występowanie wiąże się również ze współczesnym stylem życia.

Cukrzyca stanowi jedno z największych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata. Nieleczona lub niewłaściwie kontrolowana może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak choroby serca 
i naczyń krwionośnych, udar mózgu, uszkodzenie nerek, wzroku i nerwów czy zaburzenia gojenia się ran. Odpowiednia edukacja, profilaktyka, regularne badania i wczesne leczenie pozwalają jednak skutecznie kontrolować chorobę oraz ograniczać ryzyko jej powikłań.

Jak organizm sygnalizuje problemy z poziomem cukru?

Do najczęstszych objawów cukrzycy należą:

• wzmożone pragnienie,
• częste oddawanie moczu,
• przewlekłe zmęczenie i senność,
• zwiększony apetyt,
• niewyjaśniona utrata masy ciała,
• pogorszenie ostrości widzenia,
• wolniejsze gojenie się ran.

Nie należy lekceważyć tych sygnałów. Warto pamiętać, że cukrzyca typu 2 może przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych objawów, dlatego tak ważne są regularne badania kontrolne, w tym oznaczanie poziomu glukozy we krwi.

Czy spożywanie cukru zwiększa ryzyko cukrzycy?

Samo spożywanie cukru nie jest bezpośrednią przyczyną cukrzycy. Szczególnie w przypadku cukrzycy typu 2 istotne znaczenie ma jednak całokształt codziennej diety i stylu życia.

Nadmierne spożycie cukrów dodanych i wolnych, obecnych m.in. w słodzonych napojach, słodyczach, ciastach i słodkich przekąskach, może sprzyjać nadwyżce energetycznej, przyrostowi masy ciała i rozwojowi otyłości. Otyłość, zwłaszcza brzuszna, jest jednym z ważnych czynników ryzyka insulinooporności, a w konsekwencji cukrzycy typu 2.
Dlatego w profilaktyce cukrzycy typu 2 warto:

• ograniczać spożycie cukrów dodanych i wolnych, szczególnie pochodzących ze słodzonych napojów i słodyczy,
• wybierać wodę zamiast słodzonych napojów,
• częściej sięgać po warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i produkty bogate w błonnik,
• dbać o regularną aktywność fizyczną,
• utrzymywać prawidłową masę ciała,
• wykonywać regularne badania kontrolne.

Pamiętajmy, że zdrowe nawyki żywieniowe warto kształtować już od najmłodszych lat. Dzieci uczą się przez obserwację, dlatego przykład dorosłych ma ogromne znaczenie. Częste sięganie po słodkie przekąski może utrwalać preferencję intensywnie słodkiego smaku i sprzyjać nadmiernemu spożyciu cukrów. Warto uczyć dzieci świadomego wyboru produktów i pokazywać, że podstawą codziennej diety powinny być produkty o wysokiej wartości odżywczej.

Światowy Dzień Cukrzycy przypomina nam, że zdrowie jest bardzo ważne i warto o nie dbać każdego dnia. Pamiętajmy, że profilaktyka, wiedza i szybka reakcja na niepokojące objawy mogą uratować zdrowie, a nawet życie.