Nasze Miasto
Carlisle

Współpraca ze Słupskiem na podstawie umowy partnerskiej z 3 kwietnia 1987 roku.

Motto na herbie Carlisle brzmi: BE JUST AND FEAR NOT' („Bądź sprawiedliwy i nie bój się”)

Położenie geopolityczne: Miasto leży w regionie Północno – Zachodniej Anglii, w hrabstwie Cumbria, Anglia, w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Liczba mieszkańców: 104 500

BurmistrzBarry Oglive Earp

Przewodniczący Rady Miejskiej - Councillor Mike Mitchelson




Historia Miasta Carlisle

  • Okres Rzymski

Pierwsze wzmianki o Carlisle znalazły się w dziele Tacyta o kampanii Rzymian w Brytanii. Tereny Brytanii zajmowały plemiona celtyckie. W okresie ekspansji Cesarstwa Rzymskiego na Wyspach Brytyjskich, jeden z wodzów cesarza Wespazjana Petilius Cerealis jako pierwszy najechał terytoria dzisiejszej Cumbrii, regionu w Anglii gdzie znajduje się obecnie miasto Carlisle. Założył on drewniany fort podczas swojej kampanii w roku 71 n. e. Na budowę fortu zostało wybrane bardzo dogodne miejsce. Otoczony był on trzema rzekami Eden, Pettrell i Caldew, w niewielkiej odległości od Solway Firth (zatoka). Fort z uwagi na swe położenie był dogodnym miejscem do kontroli podbitej, rdzennej ludności i do przyszłych wojskowych operacji na tereny szkockie. Wódz rzymski Agricola w czasie rzymskiej ekspansji podbił Walię poszerzając przez to terytorium rzymskiej prowincji Brytania. W okresie panowania cesarza Hadriana wybudowany został dla zabezpieczenia terenów przed wojowniczymi plemionami Szkocji prowincji rzymskiej Mur Hadriana (Wał Hadriana) w latach 122- 128 r. n. e. Ciągnął się on od Wallsend nad rzeką Tyne do Zatoki Solway. Zachodni kraniec muru był bardzo newralgicznym punktem obronnym, gdyż tam skupiały się ataki wrogich plemion z północy Brytanii. Rzymski fort został wybudowany pomiędzy dzisiejszym Muzeum Tullie House i zamkiem. Rzymianie nazywali Carlisle Luguvallum lub Luguvalium, z kolei Brytowie nazywali je Caerleyl lub Caer- leol. Istnienie dużego garnizonu wojsk rzymskich w forcie – osadzie przy Wale Hadriana pociągnęło za sobą rozwój handlu i rzemiosła wytwarzającego na potrzeby garnizonu a także spowodowało rozwój osady, która rozwijała się w południowo – wschodnią stronę od fortu. W związku ze wzrostem prosperity handlowego osada – fort przekształciła się w civitas (łac. miasto) – ważny ośrodek administracyjno – ekonomiczny.

  • Okres wczesnochrześcijański

Ok roku 400 n. e. rzymska administracja zaczęła chylić się ku upadkowi. W tym okresie zaczęli pojawiać się chrześcijańscy misjonarze, którzy rozprzestrzenili się po całych Wyspach Brytyjskich. Pojawiły się pierwsze kościoły pod wezwaniami Św. Martin, Św. Ninian, Św. Kentingern. Pierwszym chrześcijańskim męczennikiem został w Anglii Św. Alban. W Carlisle wybudowano kaplicę pod jego wezwaniem (która do dziś się nie zachowała). Św. Cuthbert biskup Lindisfarne odwiedził Carlisle w 685 r. Był promotorem założenia i budowy klasztoru.

  • Inwazja normańska

Kiedy Normanowie i Wilhelm Zdobywca pokonali siły anglosaskie króla Harolda II pod Hastings w 1066 r. i zakończyli panowanie Anglosasów w Anglii, Carlisle dostało się pod panowanie szkockie i przez to nie widnieje w słynnej Doomsday Book,dokumencie spisanym po łacinie na rozkaz Wilhelma Zdobywcy. Był to rejestr wszystkich gruntów, budynków, ludności zależnej, pogłowia bydła na potrzeby fiskalne Anglii. W 1092 r. syn Wilhelma, William Rufus wypędził wasala Szkocji – Dolfina z Carlisle. Nowy zarządca Carlisle – William wzmocnił systemy obronne miasta. Pierwszą budowlą był wybudowany z drewna zamek postawiony w miejscu dawnego rzymskiego fortu(w późniejszym okresie zamek przebudowano na kamienny). Nowy król Anglii Wilhelm I Zdobywca, założyciel dynastii normańskiej przeprowadził liczne reformy w tym podzielił także ziemie wokół Carlisle i rozdał je swoim lordom w nagrodę za wierną służbę i lojalność. Do innych budynków wybudowanych w mieście należał klasztor, założony przez Henryka I, sprowadzono także do miasta Dominikanów i Franciszkanów. W XV wieku powstał Tithe Barn (ang. Spichlerz Dziesięciny), aby magazynować dziesięcinę (dziesięcina – danina na rzecz Kościoła w wysokości 1/10 plonów rolnika). Z dziesięciny korzystał przeor i jego służba.

  • Miasto średniowieczne

Pomiędzy rokiem 1122 a 1200 wzniesiono mury miejskie, w których znajdowały się trzy bramy miejskie – Szkocka, Irlandzka i Angielska. Murów strzegło 6 wież obronnych. Dodatkowo zaraz za murami wykopano głęboki rów, aby wzmocnić walory obronne miasta. W 1158 roku miasto otrzymało od króla (Henryk II Plantagenet) prawo do organizacji cotygodniowego targu i Wielkiego Targu pod koniec sierpnia. Warzywa sprzedawano w mieście w Greenmarket (ang. Zielony Targ), wełna, ubrania, skóry były ważnymi towarami eksportowymi do Szkocji, Irlandii i Północnej Europy. W okresie odkryć geograficznych przywieziono ziemniaki, które sprzedawano na Castle Street (ang. ul. Zamkowa) i kukurydzę na English Street (ang. ul. Angielska). Ochroną swoich praw handlowych zaczęły zajmować się zakładane cechy tkaczy, krawców, garbarzy, szewców, kowali, rzeźników a także gildie kupieckie zrzeszające kupców. Można ich było spotkać w Carlisle w Giuldhall – średniowiecznym miejscu spotkań kupców i rzemieślników.

  • Pod oblężeniem

W okresie panowania Henryka VIII linia obronna Carlisle została powiększona o cytadelę, zaprojektowaną przez Stefana von Haschenperg (niemiecki inżynier fortyfikacji na dworze Henryka VII Tudor w Anglii). Dobudował on także kawalier (cavalier) czyli nadszaniec (wysoki wał wewnątrz dzieła fortyfikacyjnego budowany celem uzyskania dalekiego wglądu na przedpole oraz ustawienia artylerii). Umocnienia Carlisle zostały przystosowane do nowożytnej metody fortyfikowania miast i twierdz. Podczas angielskiej wojny domowej w XVII w., Carlisle staje po stronie partii rojalistów. Miasto było dobrze przygotowane do działań wojennych lecz po 9 miesiącach oblężenia skapitulowało 25 czerwca 1645 roku. Po zdobyciu miasta wojska Parlamentu rozebrały zachodnią nawę katedry i jej krużganki, aby odbudować mury miejskie i zamek. Po restauracji monarchii w 1660 roku miasto zaczęło odczuwać okres prosperity gospodarczego, nowy ratusz zastąpił średniowieczny, w 1689 wybudowano Tullie House (rezydencja – pałacyk, obecnie znajduje się tam muzeum i galeria sztuki). Mury miejskie zostały rozebrane,aby miasto mogło się rozbudowywać. Okres rozwoju Carlisle epoki georgiańskiej (Epoka georgiańska przypada na czas panowania w Anglii czterech kolejnych królów brytyjskich - Jerzy I Hanowerski, Jerzy II, Jerzy III Szalony, oraz Jerzy IV w latach 1714 – 1837) został przerwany przez II powstanie jakobickie (powstanie pretendenta do tronu angielskiego Karola Edwarda Stuarta przeciwko panowania dynastii hanowerskiej).

  • Era przemysłowa

Od połowy XVIII wieku w Carlisle wzrosła produkcja tekstyliów a na początku XIX wieku miasto stało się bardzo ważnym ośrodkiem produkcji sukna w Wielkiej Brytanii. W latach 30 XIX w. wybudowano pierwszą linię kolejową, Stacja Cytadela wybudowana w 1847 roku służyła jako centrum transportu kolejowego w regionie. Transport kolejowy stymulował rozwój wielu dziedzin przemysłu aż do końca epoki wiktoriańskiej z której Carlisle wyłania się jako silny ośrodek produkcyjny.

  • Miasto współcześnie

Dziś miasto utrzymuje swoją kulturową atmosferę. W roku 1984 przeludnione kamienice dzielnicy Lanes zastąpione zostały stylowym centrum handlowym. Serce miasta jest zamknięte dla ruchu kołowego, pełne jest kramików, sklepików, ryneczków, otoczone zabytkami, kamieniczkami, gdzie można spędzić swój wolny czas w eleganckich restauracjach i galeriach sztuki w zabytkowym centrum Carlisle.


źródło: www.discovercarlisle.co.uk, www.antiquebizu.pl, Towill S., A History of Carlisle, Shopwyke Hall, Chichester, Sussex 1991, www.british-history.ac.uk

oprac. Paweł Kisiel



dane kontaktowe:

Carlisle City Council,
Civic Centre,
Rickergate
Carlisle,
Cumbria,
CA3 8QG
United Kingdom


© 2014 Urząd Miejski w Słupsku
Wykonanie: INVENTOR Multimedia