Nasze Miasto
Histroria Słupska do roku 1945
VIII - IX w.
Na nie istniejącej dziś wyspie (tam gdzie obecnie znajduje się kościół św. Ottona), utworzonej przez ramiona rzeki Słupi, powstaje niewielki gród obronny. W miejscu tym istniała przeprawa przez Słupię na ważnym szlaku komunikacyjno-handlowym Gdańsk-Szczecin.


X - początek XI w.
Za panowania Mieszka I i na początku XI w. Ziemia Słupska należy do państwa Piastów.


XII w.
Nawet nieco wcześniej, na wschodnim zboczu doliny Słupi, w pewnej odległości od grodu powstaje otwarta osada przygrodowa i najstarszy kościół słupski św. Piotra. Inna wczesnośredniowieczna osada otwarta istniała prawdopodobnie przy dzisiejszej ul. Traugutta. W tym czasie Słupskiem - Castellanina Slupensis - władają książęta sławieńscy zwani Raciborzycami.


1180
Tak zwany falsyfikat gnieźnieński stwierdza, że król duński, Waldemar II przez kilka lat do około 1225 - 1227 r. zajmuje Słupsk.


1227 - 1236
W wyniku walk o Słupsk i Sławno jakie toczyli między sobą książę zachodnio-pomorski Barnim I i książę gdański Świętopełk - Słupsk znajduje się kolejno pod panowaniem tego pierwszego (około 1227 r.), a następnie od około 1230-1236 r. pod władzą Świętopełka.


1236
Pierwsza autentyczna wiadomość o kasztelanie słupskim Janie.


27 marca 1240
Książę Świętopełk wystawia dokument określający ówczesny Słupsk wraz z okolicą jako jedną parafię św. Piotra.


1269
Pierwsza wzmianka źródłowa mówiąca o Słupsku jako mieście - „civitas”. Informacja odnosi się do osady położonej na terenie obecnej starówki. Prawdopodobnie wcześniej, w 1265 r. książę Świętopełk nadał Słupskowi miejskie prawa lubeckie.


1307 - 1317
Święcowie, możnowładczy ród piastujący liczne urzędy w Słupsku, dopuszczają się zdrady i oddają pod panowanie brandenburskie ziemię słupską, uzyskując w zamian dożywotnio urząd kasztelański w Słupsku oraz w lenno ziemię darłowską, sławieńską i polanowską, a także Tucholę i Nowe.


9 września 1310
Margrabiowie brandenburscy Jan i Waldemar dokonują relokacji Słupska - położonego na lewym brzegu Słupi. Wśród licznych nadań i przywilejów miasto otrzymuje: 200 łanów (ok. 3000 ha) ziemi oraz 10 lat wolnizny (zwolnienie od wszelkich świadczeń), ponadto prawo posiadania 6 wolnych od opłat statków rybackich do połowów śledzi na własny użytek. Miasto lokacyjne otrzymuje nowy kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny.


1313
Margrabiowie zatwierdzają dotychczasowe przywileje, jednocześnie rozszerzają nadania i uprawnienia miasta: Słupsk otrzymuje odcinek Słupi od miasta do morza wraz z przyległymi pasami ziemi szerokości 5 prętów (ok. 300 metrów) po obu brzegach rzeki; rozszerzono prawa mieszczan do wszechstronnego użytkowania swoich statków; dodano miastu 60 łanów lasu oraz zezwolono na zakup dalszych 40 łanów (ok. 80 ha) lasów i pastwisk nad Słupią.


1329
Książęta szczecińscy Otton I i Barnim III Wielki oddają Ziemię Słupską Krzyżakom w zastaw na 12 lat za sumę 6 tysięcy grzywien.


1337
Mieszczanie słupscy nabywają od Święców znaczne obszary ziemi po obu stronach Słupi oraz port Ustkę.


1341
Rycerstwo i mieszczanie słupscy wspomagają księcia Bogusława V w wykupie Słupska spod panowania krzyżackiego, oddanego Zakonowi w zastaw przez książąt szczecińskich Ottona I i Barnima III.


1368 - 1372
Jeszcze w 1368 r. miasto uzyskuje od księcia Bogusława V przywilej menniczy (być może dokument stanowił późniejszy falsyfikat). Następuje formalne wyodrębnienie się księstwa słupskiego. Słupsk staje się jego stolicą i rezydencją książęcą. Pierwszym władcą zostje Bogusław V z rodu Gryfitów. Książę rozpoczyna budowę nowego zamku w Słupsku, ale jego rychła śmierć w 1373 r. przerywa budowę. Stałą siedzibą książęcą jest zamek w Darłowie.


1382
W czasie zjazdu przedstawicieli miast hanzeatyckich w Strzałowie delegacja ze Słupska składa prośbę o przyjęcie do Hanzy. W ten sposób kupcy słupscy uzyskują przywileje w portach przynależne członkom związku oraz rozszerzenie zachodnich i północnych rynków.


1409 - 1410
Książę Bogusław VIII obawiając się potęgi zakonu i w zamian za wysoki żołd zobowiązuje się wspomagać Krzyżaków przeciw Polsce; po klęsce zakonu (w czasie wojny polsko-krzyżackiej) staje po stronie Jagiełły i składa mu hołd. Król wynagradza księcia licznymi nadaniami, m.in. daje mu w lenno kilka grodów pomorskich.


1447
Rządy w księstwie obejmuje Eryk I, zdetronizowany król Danii i pozostałych państw skandynawskich, sprzymierzeniec Krzyżaków. Jeszcze w czasie jego panowania znaczną rolę w Księstwie Słupskim zaczyna odgrywać Eryk II, syn księcia Wołogoskiego, ożeniony w 1451 r. z córką Bogusława IX Zofią - spadkobierczynią Eryka I.


1477
Wielki pożar pustoszy miasto. Jego konsekwencje widoczne będą jeszcze w wieku XVI.


1489
Mieszkańców Słupska dziesiątkuje epidemia.


1521
Bogusław X składa hołd lenny cesarzowi Karolowi V, stając się księciem Rzeszy, a tym samym uwalniając księstwo od pretensji elektorów brandenburskich.


1524 - 1525
Po śmierci Bogusława X jego synowie Jerzy I i Barnim IX potwierdzają przywileje miasta. W związku z działalnością Jana Amandusa, jednego z radykalnych przedstawicieli reformacji, zapoczątkowany wcześniej ruch pro reformatorski osiąga w Słupsku burzliwy charakter. M.in. niszczone i rabowane są kościoły. Po interwencji księcia Jerzego I w mieście przywrócono nabożeństwa katolickie. Książę zezwola również na działalność jednego kaznodziei luterańskiego, którym jest Jakub Hogensee z Prus.


1560
Wiadomość o polskim pastorze Pawle Buntowskim, nauczającym katechizmu i wygłaszającym kazania dla ludności wendyjskiej.


1564
Kolejna epidemia zbiera obfite, śmiertelne żniwo. Przyczyną chorób jest przede wszystkim niski stan sanitarny miasta oraz poziomu usług medycznych.


1586
Rozwój piśmiennictwa religijnego po polsku - w Gdańsku wydano „Duchowne pieśni Marcina Lutra y ynszich nabożnych mązow z niemieckiego w Slawiesky ięzik wilożone”, autorem przekładu jest Szymon Krofey.


1589
Po 25 latach miasto ponownie nawiedza epidemia. Jest wiele ofiar.


1630
Do Słupska wkraczają Szwedzi, miasto zostaje obciążone kontrybucjami i kosztami zakwaterowania wojsk, zdarzają się rabunki, a epidemie: krwawej biegunki (dyzynteria) i zarazy morowej (czyli cholery) oraz pożar pogłębiają kryzys; liczba mieszkańców spada do około 3200-3300.


1640
Dialekt kaszubski zostaje dopuszczony tylko w nauce religii.


1643
W Gdańsku wydany zostaje Mały Katechizm Marcina Lutra, przetłumaczony przez Michała Mostnika (Pontanusa) - pastora ze Smołdzina, z języka niemieckiego na „słowięski”.


1756 - 1763
W czasie wojny 7-letniej (prusko-rosyjskiej) liczba mieszkańców spada z około 4500 do około 3600. Przemarsze i kwaterunki różnych wojsk ponownie osłabiają gospodarkę Słupska.


luty 1807
Podczas kampanii napoleońskiej na Pomorzu ok. 1500 żołnierzy legii nadwiślańskiej i pospolitego ruszenia wielkopolskiego pod dowództwem generała Michała Sokolnickiego zdobywa Słupsk, ważny punkt oporu pruskiego przeciwko Napoleonowi. Z miasta ściągnięta zostaje kontrybucja w wysokości 10 tys. talarów. Po 2 tygodniach pobytu Polacy opuszczają miasto.


1808
Wydano nową ustawę miejską - miastem miały zarządzać rada miejska i magistrat z burmistrzem na czele.


1809
Wybrano pierwszą radę miejską Słupska liczącą 39 członków i 13 zastępców. Rada pełni funkcje ustawodawcze i kontrolne.


1831
7 stycznia, w nieistniejącym już domu przy ul. Grodzkiej (Holstenstrasse) przychodzi na świat Heinrich von Stephan, późniejszy wielki reformator światowej poczty, minister łączności w kaiserowskich Niemczech, wynalazca kartki pocztowej (zm.1897 w Berlinie)


1831
Ostatecznie zniesiona zostaje zależność Ustki od Słupska. Miasto zrzeka się odwiecznych praw do Ustki na rzecz państwa pruskiego.


1869 - 1870
Linia kolejowa Szczecin-Gdańsk dociera do Słupska. W mieście uruchomiono warsztaty naprawcze taboru kolejowego.


1878 - 1900
Ugruntowuje się profil przemysłowy Słupska, w którym dominującą rolę wiodą: przemysł materiałów budowlanych, drzewny i metalowo-maszynowy.


4.VII.1901
Oficjalnie otwarto ratusz, wzniesiono koszary wojskowe, synagogę oraz remizę straży pożarnej. Słupsk liczy sobie ok. 27 tys. mieszkańców.


1903
Przy obecnej ul. Szarych Szeregów oddany zostaje do użytku gmach landratury (starostwa ziemskiego), do dzisiaj siedziba władz powiatu.
Powstaje Miejska Biblioteka Publiczna.


1909
Oddano do użytku zajezdnię tramwajową przy Amtstrasse (ul. Kopernika)


1903 - 1910
Rozbudowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz budowa mechanicznej oczyszczalni ścieków.


1910
W kwietniu na ulicach Słupska pojawiają się pierwsze tramwaje. Komunikacja ta - z krótką przerwą na naprawę zniszczeń wojennych - będzie funkcjonowała do roku 1959.

wrzesień
Z oficjalną wizytą w Słupsku przebywa cesarz Niemiec Wilhelm II. Odsłania pomnik swojego dziada Wilhelma I i po kilku godzinach odjeżdża.


1915
W Jezierzycach, kosztem 10 milionów marek (równowartość 7 współczesnych, w pełni wyposażonych szkół z halami sportowymi) powstaje port lotniczy dla sterowców.


1916
Powstaje lotnisko przy ul. Grottgera. Przetrwało do lat sześćdziesiątych minionego stulecia, w jednym z byłych hangarów mieści się obecnie hala sportowa klubu „Czarni”.


1917 - 1927
W kościele św. Ottona pracę duszpasterską wśród katolików polskiego pochodzenia prowadził gorący patriota polski, Ślązak, ksiądz Adolf Pojda. Rozbudowano i zmodernizowano gazownię, zakłady wodociągowe i elektrownię miejską.


1924
W Nowej Bramie utworzono Heimatmuseum (patrz: historia muzeum, Zamku i plany miasta).


1926
Działająca od 1923 r. NSDAP wystąpiła oficjalnie i publicznie. Po 1930 r. nastąpił gwałtowny wzrost szeregów tej partii i zwolenników nazizmu. Otwarto stadion przy obecnej ulicy Madalińskiego. Na uroczystość przybył prezydent Hindenburg, którego imieniem obiekt nazwano.


Kwiecień 1928
W drodze na Biegun Północny ląduje w podsłupskich Jezierzycach sterowiec „Italia” pod dowództwem słynnego polarnika, gen. Umberto Nobile. Pobyt włoskiego generała w Słupsku kończy się międzynarodowym skandalem, gdyż okoliczni właściciele ziemscy w czasie bankietu wydanego na cześć Włochów nazwali go „pożeraczem makaronu i sprzedawcą pułapek na myszy”. Sterowiec „Italia” ulega katastrofie w drodze powrotnej z Bieguna Północnego. Akcja ratowniczą słynnego „czerwonego namiotu” emocjonuje się cały świat, do tego stopnia, że Poczta Polska zwolniła z opłat wszelką korespondencję z nią związaną. Zaowocowało to m. in. takim oto telegramem, wysłanym z Warszawy do Żnina: „Szukajcie gen. Nobilego stop W razie gdybyście nie znaleźli, to niech Ryfcia przywiezie tę puchową kołdrę stop”...


1936
W podsłupskim Redzikowie powstaje lotnisko wojskowe Luftwaffe..


1938
Początek budowy w Ustce nowoczesnego portu z molem, którego długość planowano na 1500 metrów. Wg założeń ustecki port miał być odpowiedzią Rzeszy na polską Gdynię. Inwestycję przerwano 20 września 1939 roku.


Jesień 1939
Na Ziemię Słupską przybywają pierwsze transporty polskich robotników przymusowych. Ogółem w latach 1939 - 1945 niewolniczo pracuje na tych terenach kilka tysięcy Polaków.


1944
W Słupsku zlokalizowano podobóz (Aussenarbeitslager Stolp) dla więźniów obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Od połowy roku napływ, ogarniętej paniką, ludności z Prus Wschodnich. Jesienią rozpoczęto przygotowania miasta i rejonu do obrony.
© 2014 Urząd Miejski w Słupsku
Wykonanie: INVENTOR Multimedia